Van één stam

Johannes Calvijn: De Relatie Tussen Joden en Christenen

Johannes Calvijn (1509-1564) heeft in zijn leven nauwelijks Joden ontmoet, grotendeels vanwege de sterke vlucht en verbanning van Joden uit de meeste West-Europese landen aan het begin van de zestiende eeuw. Duitsland was een uitzondering, maar ook daar hadden Joden beperkte rechten en konden ze niet vrij wonen of werken. In deze complexe context van religieuze en sociale uitsluiting heeft Calvijn zijn nadenken over de relatie tussen Joden en Christenen vormgegeven.

Calvijns Perspectief

Calvijn behandelt de relatie van Joden en Christenen niet als een apart onderwerp in zijn werken. In zijn Institutie, preken, colleges en commentaren verwijst hij frequenter naar Joden, aangezien de Bijbel over de God van Israël gaat, die ook de God van de volken is. Zijn opvattingen zijn niet alleen gebaseerd op de christelijke traditie, maar integreren ook kennis van Joodse en christelijke exegeten. Deze aanpak laat zien dat hij de diepere betekenis van de Bijbel tracht te onthullen vanuit een brede context.

Eenheid van het Oude en Nieuwe Testament

In zijn bijbeluitleg benadrukt Calvijn de grote betekenis van de eenheid tussen het Oude en het Nieuwe Testament. Hij stelt dat deze eenheid essentieel is voor het begrijpen van de relatie tussen Joden en Christenen. Calvijn maakt duidelijk dat dit niet betekent dat Christenen de plaats van de Joden hebben ingenomen; in tegendeel, hij suggereert dat Christenen deel hebben aan de erfgename van de beloften die aan Israël zijn gedaan.

Toekomst van de Joden

Hoewel Calvijn niet expliciet de toekomst van de Joden behandelt in zijn Institutie, zijn er in zijn preken en exegeses impliciete aanwijzingen voor zijn visie. Hij erkent de blijvende waarde en rol van het Joodse volk in het goddelijke plan en de verdere ontwikkeling van de relatie tussen God en Israël. Deze benadering getuigt van een zekere openheid en een verlangen naar begrip tussen de twee groepen.

Over de Auteur

Wulfert de Greef, emeritus predikant van de Protestantse Kerk in Nederland, heeft zich intensief verdiept in het werk van Calvijn, vooral in zijn relatie tot het Oude Testament. In 1984 promoveerde hij aan de Rijksuniversiteit Utrecht en publiceerde sindsdien meerdere studies over de Reformatie en Bijbeluitleg. De Greef biedt een waardevolle bron voor wie meer wil leren over Calvijn's theologische visie en zijn betekenis binnen de bredere context van religieuze relaties.