uit de onderwereld

Judith Belinfante vertelt in haar indringende werk 'Uit de onderwereld' haar persoonlijke geschiedenis als Joodse overlevende van de Holocaust. Geboren in 1943 tijdens de onderduik, komt ze ter wereld in een tijd van angst en verdriet. Haar moeder kon haar tijdens de eerste dagen van haar leven niet verzorgen, waardoor ze na tien dagen slechts twee pond woog. Het dienstmeisje van haar ouders nam de kleine Judith mee naar haar eigen ouderlijk huis in de Haagse Schilderswijk, waar ze de eerste twee levensjaren doorbracht. Ondertussen voelden haar ouders de ondraaglijke druk van de dreiging van deportatie en dood.

In 'Uit de onderwereld' legt Belinfante een bijzonder pijnlijke en onlosmakelijke connectie tussen haar Joodse verleden en haar leven in de nasleep van de Holocaust. Het thema van dood, verlies, verdriet en schuldgevoel weet ze op een aangrijpende manier te verkennen, waarbij deze emoties zich manifesteren in het leven van haar dierbaren. De families van de overlevenden, waaronder die van Belinfante, raakten voorgoed getekend door het onverdraaglijke verlies dat de Sjoa met zich meebracht. Terwijl de laatste overlevenden hun verhalen delen, stelt ze de belangrijke vraag hoe de volgende generaties – de klein- en achterkleinkinderen van slachtoffers, daders en omstanders – zich zullen verhouden tot dit pijnlijke verleden.

In het vervolg, 'Naar de bovenwereld', biedt Belinfante een diepgaande analyse van de Joodse geschiedenis. Ze bespreekt de vernietigende gevolgen van de nazivervolging, die leidde tot de moord op 5 à 6 miljoen Joden, en contextualiseert de Sjoa en de Catastrofe in de bredere geschiedenis van Joodse discriminatie en vervolging wereldwijd. Belinfante onderzoekt de rol van kerken, de burgerlijke gelijkstelling van Joden na de Franse Revolutie, het opkomend antisemitisme en de hoop die het zionisme bood na de Sjoa.

Met een krachtige slotzin, waarin ze teruggrijpt op de woorden "Dona nobis pacem" – geef ons vrede – die ze zong op de lagere school kort na de oorlog, sluit ze haar relaas af. De boodschap van vrede en verzoening is, ook 85 jaar later, nog steeds relevant en dringender dan ooit. Judith Belinfante, een gerespecteerde historica en voormalig directeur van het Joods Museum, draagt met haar werken bij aan het behoud van de herinnering aan deze donkere periode in de geschiedenis.