Uit De eerste hand 5 renaissance

De tekst schetst hoe de oudheid nooit verloren ging maar haar betekenis juist deed toenemen in de middeleeuwen en de renaissance. Bernardus van Chartres liet zien dat wij, dwergen op de schouders van reuzen, meer zien en verder kijken dan de Antieken doordat hun reusachtige gestalte ons verheft en draagt. Voor de vijftiende en zestiende eeuw werd de oudheid nog belangriker en functioneerde ze als de raison d’être van de renaissance. Volgens de humanist ontdekte de mens met het herontdekken van de antieke kennis zijn eigen bewustzijn en leek hij opnieuw geboren. Zo roept Vasari de term rinascita (wedergeboorte) in het leven en beweert Erasmus dat de wereld in de renaissance zijn verstand terugkrijgt. De humanist wilde niets liever dan zelf voor reus te worden beschouwd, zoals Petrarca vraagt of hij bij het ontdekken van natuurgeheimen zichzelf niet in het boek achterlaat en zijn lezers telkens bij zich houdt terwijl hij leest.

Context en betekenis

De tekst beschrijft hoe de klassieke oudheid niet verloren ging, maar in de middeleeuwen en renaissance juist een centrale rol kreeg. Bernardus van Chartres stelde: Wij zijn dwergen op de schouders van reuzen (de Antieken). Daardoor zien wij meer en verder dan zij, omdat hun reusachtige gestalte ons verheft en draagt. Voor de vijftiende en zestiende eeuw werd de oudheid nog belangrijker en werd zij de raison d’être van de renaissance. Volgens de humanist ontdekte de mens met het herontdekken van de antieke kennis zijn eigen bewustzijn en werd hij opnieuw geboren. Zo roept Vasari rinascita (wedergeboorte) in het leven en beweert Erasmus dat de wereld in de renaissance zijn verstand terugkrijgt. De humanist wilde niets liever dan zelf voor een reus worden aangezien, zoals Petrarca met zijn vraag naar de waarde van kennis tegenover persoonlijke inzichten en het streven om lezers bij zich te houden terwijl hij leest.