The Jewish guards

De onthullingen over de rol van Joodse bewakers in het Westerbork concentratiekamp zijn schokkend en intrigerend. In het boek van Frank van Riet, dat op 27 januari 2023 is verschenen, wordt een gedetailleerd beeld geschetst van de dynamiek binnen het kamp, dat tijdens de Holocaust door de Duitse bezetters als transitpunt werd gebruikt voor de deportatie van Joden.

Het Westerbork Kamp

Het Westerbork kamp, ook wel de "Nederlandse toegang tot de hel" genoemd, werd oorspronkelijk in de jaren '30 opgericht door de Nederlandse Joodse gemeenschap om de toenemende stroom van Joodse vluchtelingen uit Duitsland te huisvesten. Vanaf 1942 werd het kamp echter omgevormd tot een plek van deportatie, waarbij meer dan 100.000 Joden binnen twee jaar werden weggevoerd.

De Camp Structuur

De administratieve en organisatorische structuur van het kamp was al aanwezig, waardoor de noodzaak voor sadistische bewakers, zoals in andere concentratiekampen, niet bestond. De kampcommandant, Albert Konrad Gemmeker, had slechts een handvol SS-mannen tot zijn beschikking. In plaats daarvan werd de orde en rust binnen het kamp gewaarborgd door de Orderdienst (OD), die bestond uit Joodse vrijwilligers. Deze mannen stonden onder druk om hun taken uit te voeren, deels omdat ook zij vreesden voor deportatie. Hierdoor werden zij soms door andere kampbewoners aangeduid als de "Joodse SS".

De Rol van de Joodse Bewakers

De OD speelde een cruciale rol in het functioneren van het deportatiesysteem. Het boek besteed ruime aandacht aan de achtergronden van deze Joodse bewakers en hun positie binnen het kamp. Hun aanwezigheid en functioneren hebben bijgedragen aan het succesvolle verloop van de deportaties, waardoor zij een schimmige rol innamen in het bredere verhaal van de Holocaust.

De Buitenlandse Surveillance

Buiten het kamp werden de surveillance en handhaving van de regels uitgevoerd door de Nederlandse Gendarmerie, die voornamelijk uit jonge politieagenten bestond. Deze agenten waren voor een beperkte periode verantwoordelijk voor de veiligheid, maar ze hadden geen direct contact met de Joden en mochten het kamp niet binnentreden.

Het boek biedt een ontnuchterend overzicht van de complexe uitwisselingen en mechanismen binnen Westerbork en belicht de rol van Joodse bewakers als een voorbeeld van de verdeling en heerschappij die door de nazi's werd toegepast.