Redelijkheid en billijkheid als gedragsnorm

Over de vraag hoe de in art. 6:2 BW weergegeven redelijkheids- en billijkheidsnorm moet worden begrepen wordt verschillend gedacht. In de oudere literatuur over de (objectieve) goede trouw - de voorloper van de redelijkheid en billijkheid - wordt deze norm door veel auteurs primair als gedragsnorm voor de justitiabelen opgevat. In de meer recente literatuur ten aanzien van de redelijkheid en billijkheid wordt daarentegen veeleer het accent gelegd op de redelijkheid en billijkheid als open of vage beslissingsnorm die de rechter ter hand neemt bij het beoefenen van rechtvaardige geschilbeslechting in het concrete geval.In dit boek behandelt de schrijver allereerst de vraag hoe de eisen van redelijkheid en billijkheid primair dienen te worden opgevat: als een gedragsnorm, die op partijen rust of veeleer als een beslissingsnorm die de rechter ter hand neemt bij het beslechten van juridische conflicten. De schrijver betoogt dat redelijkheid en billijkheid een gedragsnormerende kracht bezitten die zich los van het oordeel van de rechter in de rechtsverhouding van partijen manifesteert. Die visie brengt met zich dat redelijkheid en billijkheid niet vereenzelvigd worden met het oordeel van de rechter, maar als gedragsnorm deel uitmaken van het (objectieve) recht. In deze visie is het niet de rechter, maar veeleer genoemde gedragsnorm zelf die het tussen partijen overeengekomene kan aanvullen of beperken indien partijen achterblijven ten opzichte van hetgeen door het objectieve recht van hen aan redelijkheid en billijkheid wordt geëist. Aan de hand van genoemde visie op de redelijkheid en billijkheid worden achtereenvolgens de leerstukken van contractuele gebondenheid, de uitleg van (commerciële) contracten en onvoorziene omstandigheden (imprévision) behandeld en in een nieuw licht geplaatst. Sluitstuk van het boek van het boek vormt een verhandeling over de ambtshalve toepassing van de redelijkheid en billijkheid door de rechter.