Orgelman

Orgelman is een aangrijpende biografie van Mark Schaevers, die het verhaal vertelt van Felix Nussbaum, een kunstenaar wiens leven en werk zwaar beïnvloed zijn door de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog. Nussbaum, die als joodse kunstenaar in het interbellum in Berlijn grote faam verwierf, werd vanaf 1933 gedwongen te vluchten en leidde een zoeks existentie als balling. Tijdens de oorlog voltooide hij enkele van zijn meest indringende werken, maar uiteindelijk werd zijn leven tragisch afgebroken door de nazisancties.

Nussbaum en zijn vrouw, Felka Platek, werden niet meer teruggevonden na het laatste deportatietransport vanuit de Dossinkazerne in Mechelen naar het oosten. Hun vernietiging betekende niet alleen het verlies van twee levens, maar ook de teloorgang van Nussbaums waardevolle schilderijen. In de jaren direct na de oorlog kwam de herinnering aan zijn oeuvre echter langzaam weer tot leven. Een halve eeuw later, in zijn geboortestad Osnabrück, werd een museum ter nagedachtenis aan Nussbaum opgericht. Vandaag de dag wordt hij beschouwd als een van de belangrijkste joodse schilders van de twintigste eeuw.

Schaevers weeft in Orgelman het verhaal van de kunstenaarsloopbaan van Nussbaum samen met de bredere context van jodenvervolging, het leven van ballingen in Frankrijk, België en Nederland, en de angstige realiteit van onderduikers en deportaties. Door zijn indringende schrijfstijl komt Schaevers steeds dichter bij de kern van het leven van zijn hoofdpersonen. Lezers worden meegenomen op een reis door een periode van grote wanhoop, maar ook van opmerkelijke creativiteit. De biografie biedt niet alleen inzicht in het leven van Felix Nussbaum, maar schetst ook een breder beeld van de uitdagingen waarmee vele anderen werden geconfronteerd.

Geert Mak beschrijft Orgelman als een meeslepende ervaring, doordrenkt met een emotionele diepgang die de lezer niet loslaat. Het boek is een krachtige getuigenis van de veerkracht van de menselijke geest, zelfs in de donkerste tijden. De combinatie van persoonlijke biografie en historische achtergrond maakt dit werk tot een belangrijke bijdrage aan de herinnering van de Holocaust en de culturele erfenis van joodse kunstenaars. Orgelman is niet alleen een geschiedenisles, maar ook een eerbetoon aan de creativiteit en het doorzettingsvermogen van een door de oorlog gebroken kunstenaar.