Nederland en de herinnering aan Jodenvervolging

In Nederland en de herinnering aan de Jodenvervolging wordt een diepgravend overzicht gepresenteerd van de omgang met de herinneringen aan de Jodenvervolging sinds de Tweede Wereldoorlog. Dit boek biedt een kritische reflectie op de complexiteit van de Nederlandse herinneringscultuur, van de eerste jaren na de bevrijding tot aan de opening van het Nationaal Holocaust Museum in 2024.

De rol van Adolf Eichmann

Een schokkende uitspraak van Adolf Eichmann, het organisatorische meesterbrein van de deportaties van Joden naar vernietigingskampen, benadrukt de pijnlijke waarheid van de Nederlandse geschiedenis. Hij verwoordde zijn tevredenheid over het verloop van de deportaties, en dit deed hij met enige trots. In Nederland werd er in geen enkel ander West-Europees land zo'n groot percentage van de Joodse bevolking weggevoerd en vermoord. De uitgebreide medewerking van diverse Nederlandse instellingen speelde hierin een cruciale rol, een realiteit die lange tijd onder het tapijt werd geschoven.

Herinneringscultuur door de jaren heen

Het boek onderzoekt de evolutie van de herinneringscultuur rondom de Jodenvervolging in Nederland. In de jaren zestig kreeg de nazistische vervolging een prominente plaats in het nationale geheugen, mede dankzij de impact van het Eichmann-proces en het werk van auteur en historicus Jacques Presser. Het nationale narratief, dat de oorlog vaak beschouwde als een periode van 'onderdrukking en verzet', werd steeds harder onder vuur genomen, vooral omdat de geschiedenis van de Jodenvervolging niet alleen als Duitse terreur tegen het Nederlandse volk kon worden geframed.

Invloed van de internationale herinneringscultuur

Vanaf de jaren negentig begon Nederland zich meer en meer aan te passen aan de opkomende internationale herinneringscultuur rondom de term 'Holocaust', die oorspronkelijk vooral in de Verenigde Staten werd gepopulariseerd. Deze verandering is zichtbaar in het taalgebruik, de herdenkingsrituelen en in de opzet van monumenten en musea. De opkomende "burgerlijke religie" van de Holocaust - die ook daarbuiten in Europa en de VS een plek kreeg - is een belangrijk aspect van de hedendaagse cultuur en samenleving.

Bijdrage van Frank van Vree

Frank van Vree, emeritus hoogleraar Geschiedenis van Oorlog, Geweld en Herinnering aan de Universiteit van Amsterdam, stelt in Nederland en de herinnering aan de Jodenvervolging de meest pijnlijke en ingrijpende episode uit de moderne Nederlandse geschiedenis centraal. Hij biedt hiermee niet alleen een wetenschappelijk maar ook een maatschappelijk relevant verslag van de ontwikkeling van het nationale geheugen.

Met 407 pagina's aan informatie en historische inzichten is dit boek een onmisbaar werk voor iedereen die zich bezighoudt met de Nederlandse geschiedenis en de collectieve herinnering aan de Holocaust.