Multiculturaliteit en recht

De centrale vraag van de preadviezen van de NJV voor het jaar 2008 is: in hoeverre dient het Nederlandse recht ruimte te laten voor andere (rechts)culturen? De preadviezen in het kort geschetst: - Van der Burg start met een filosofische reflectie op de begrippen cultuur en culturele diversiteit. Hierna volgt een normatieve analyse waarin de vraag centraal staat waarom de overheid en recht rekening moeten houden met culturele diversiteit en eenheid. Tot slot ontwikkelt de auteur een rechtsfilosofische visie op de cultureel diverse samenleving, gebaseerd op de beginselen van de democratische rechtsstaat (toegepast op enkele concrete problemen zoals vrouwenbesnijdenis, grenzen van vrijheid van meningsuiting en het dragen van boerka's. Hij pleit voor een inclusieve benadering waarin de overheid godsdienstige opvattingen en minderheidsculturen respecteert en bijvoorbeeld politieagenten en docenten hoofddoeken kunnen dragen. - Schuyt gaat in op enkele vraagstukken van publiekrecht. Hij geeft vanuit twee uitgangspunten een redeneerwijze aan waarmee juridische vraagstukken die worden opgeroepen door de multiculturele samenleving kunnen worden benaderd. Ook geeft de auteur een begripsverheldering van de begrippen cultuur en multicultureel. Concreet gaat hij in op de behandeling van eerwraak en vrouwenbesnijdenis in het strafrecht, op de criminaliteit van tweedegeneratie immigranten, op de wenselijkheid van een algemeen burkaverbod en op de reikwijdte van het beroep op vrijheid van godsdienst. Tenslotte beantwoordt hij de vraag of er in een multiculturele samenleving behoefte bestaat aan specifieke culturele rechten voor minderheden. - Nieuwenhuis benadert de materie eerst via het Burgerlijk recht en schakelt alras over op de behandeling van de fundamentele rechten, verankerd in Grondwet en het EVRM, beginselen die een gunstiger perspectief bieden dan het IPR. De auteur illustreert dit aan de hand van drie multiculturele confrontaties. Hierna gaat het preadvies over in een discours de la methode. Multicultureel recht is mogelijk maar hoe? Uitwerking van dit thema geschiedt mede op basis van het WRR-rapport "Identificatie met Nederland". Nieuwenhuis concludeert dat multicultureel recht multiculturele retoriek is waarin een belangrijke plaats is ingeruimd voor een opklimmende reeks deugden: verdraagzaamheid, respect, erkenning. Voor multicultureel recht is vooral de laatste van belang: wederzijdse erkenning als volwaardig deelnemer aan het maatschappelijk verkeer, met toekenning van een voor iedereen gelijk samenstel van rechten en plichten. Nederlandse Juristen-Vereniging (NJV) www.njv.nl