Lanfranco Menga, Ensemble Oktoechos - Vir Dei Beatus (CD)

De liturgie van de Basiliek van San Marco in Venetië is om verschillende redenen interessant, zowel vanwege de complexe historische gebeurtenissen die de zetel van het Patriarchaat van Aquileia naar Venetië hebben gebracht, als vanwege het in wezen conservatieve karakter ervan. Een bijzonder belangrijk document voor de studie van dit liturgisch-muzikale repertoire is het Graduale van de San Marco, dat dateert uit de eerste helft van de 13e eeuw en zich thans bevindt in de Staatsbibliothek te Berlijn, waarvan het in l930 werd aangekocht en afkomstig is uit de collectie van Werner Wolffheim. Wanneer en hoe de codex uit de Basilica Marciana is gekomen blijft een dik mysterie; het is echter een belangrijke getuigenis van de toestand van de 'patriarchale' liturgie in Venetië in een tijd van grote evolutie. Wat onmiddellijk opvalt, is de rijke aanwezigheid van Tropi voor bijna alle feesten van het jaar in een tijd waarin dit poëtisch-muzikale genre, dat zich vanaf de Karolingische tijd had ontwikkeld, bezig was uit de liturgie te verdwijnen; bovendien vertonen deze Tropi vaak typische kenmerken, omdat zij nauw verbonden zijn met plaatselijke liturgische tradities; tenslotte is het duidelijk dat het repertoire in het Marcianus-Graduale archaïsche kenmerken vertoont die, hoewel zij noodzakelijkerwijs wijzen op een vroegere periode dan die van de samenstelling van de codex zelf, getuigen van een blijvend voortbestaan van het repertoire in de late periode, juist de periode van samenstelling. Een nogal merkwaardig aspect is het feit dat we juist voor de feesten van Marcus te maken hebben met een vereenvoudigde liturgie, zoals die voorkomt in de mis 'Vir Dei beatus' voor het feest van de translatie van het lichaam van Marcus uit Alexandrië, die volgens de overlevering plaatsvond in het jaar 826.