L‘dor Va dor

De Joodse Gretha Zak (Margaretha) is nog maar net verlaten door haar echtgenoot Jozef de Hond als de Duitsers in mei 1940 Nederland binnenvallen. De mogelijkheid om met haar oudste broer en dochter Liesje naar Engeland te vluchten, lijkt een uitweg te bieden van het naderende onheil. De band met haar ouders in Amsterdam trekt haar echter terug naar Amsterdam, waar ze als alleenstaande Joodse moeder haar weg moet vinden te midden van anti-Joodse maatregelen die in rap tempo worden afgekondigd. Familie en vrienden worden opgepakt en uiteindelijk worden ook Gretha en Liesje gearresteerd. Via de kampen Vught en Westerbork wordt Gretha met het zogeheten Philips-transport gedeporteerd naar Auschwitz. Gretha overleeft zelfs de beruchte dodenmarsen tegen het einde van de oorlog. In 'Van Generatie op Generatie' vertellen vier generaties over hun eigen ervaringen uit de Shoah, de holocaust, of de impact ervan op hun leven. Het onthult niet alleen het aangrijpende verhaal van Gretha, in 1991 verteld aan haar kleinzoon Marcel, maar ook het indrukwekkende relaas van haar dochter Liesje, de moeder van Marcel, die wordt gered uit de Hollandsche Schouwburg en kon onderduiken bij een niet-Joodse vriendin. Het volgt daarnaast de lotgevallen van Gretha oudste broer Meijer, een arts die zich aansloot bij de Prinses Irene Brigade in Engeland en vocht tijdens D-Day. Tot slot lezen we over Deddie, het geliefde neefje, dat in Sobibor werd vermoord. Diens naamplaatje, enkele jaren terug in het voormalige kamp opgegraven, weigert Polen tot op heden aan de familie terug te geven. 'Van Generatie op Generatie' is een boek over de impact van de Shoah op een Joodse familie, maar nog meer over de opdracht om het verhaal door te vertellen aan hen die nu leven. De geschiedenis doorvertellen ligt aan de basis van het Jodendom en is ook het motto van deze familie. Het boek kwam tot stand nadat kleinzoon Marcel Koekoek samen met zijn moeder en zoon had meegewerkt aan de 4 mei (Covid) herdenkingspodcast, en vervolgens contact zocht met journalist Rachel Levy. Het is een aangrijpend en indrukwekkend eerbetoon aan de veerkracht van de menselijke geest te midden van een van de donkerste perioden in de geschiedenis. Lees en vertel het door, Le-Dor va-Dor, van generatie op generatie, opdat dit nooit meer zal gebeuren.

L?dor Va-dor is het verhaal van vier generaties van één Joodse familie: grootmoeder Margaretha (Gretha) Zak, moeder Liesje (Elisabeth) Caransa-De Hond, klein en achterkleinkinderen.Gretha Zak was een vrolijke vrouw. Toch kon ze ook heel somber zijn en dan vertelde ze haar verhaal over de Shoah in stukjes, elke keer weer een ander gedeelte.Tijdens de Golfoorlog in Israël rond 1991 moest haar kleindochter Esther, die toen daar woonde, de schuilkelder in. Gretha raakte overspannen, juist haar kleindochter met een gasmasker in de schuilkelder was haar te veel. Ze moest haar verhaal kwijt. Kleinzoon Marcel heeft haar drie dagen lang geïnterviewd over haar tijd gedurende de Shoah. Die gesprekken zijn opgenomen op cassettebandjes. Die bandjes zijn vervolgens dertig jaar bewaard gebleven en nu weergegeven in dit indrukwekkende boek.L?dor Va-dor belicht de diepgaande impact van de Holocaust op de familie, zelfs drie generaties later. Door het verhaal van Gretha worden de gruwelen van de Holocaust pijnlijk duidelijk en behalve een familiegeschiedenis is het een verhaal dat dient te worden doorgegeven aan anderen.De persoonlijke verhalen in dit boek zijn zoveel mogelijk op historische feiten gecontroleerd en waar nodig in de historische context weergegeven.Ondanks de tachtig jaar die zijn verstreken sinds de Holocaust, blijft het belangrijk om te herinneren en te leren van deze donkere periode in onze geschiedenis. Het boek is naast een getuigenis ook een herinnering aan degenen die voortijdig uit het leven zijn weggerukt in de hoop dat hun nagedachtenis levend blijft zolang mensen aan hen denken.Lees het door, vertel het door.L?dor Va-dor; van generatie op generatie,zodat dit nooit meer zal gebeuren.