Kruis of munt

In ‘Kruis of munt’, de aangrijpende roman van schrijfster en schilderes Jo Boer (1907-1993), wordt het verhaal verteld van Jopie Landman, een gevoelig kind dat haar plek zoekt in een wereld vol onverdraagzaamheid en afwijzing. Op tweejarige leeftijd verhuist Jopie, een pseudoniem dat de auteur voor haar eigen jeugd gebruikt, met haar opa, oma en moeder vanuit Soerabaja naar Nederland. Haar vader heeft het gezin al kort na haar geboorte verlaten en zijn naam blijft onbenoembaar, wat de last van het verleden nog zwaarder maakt.

Een verstikkende omgeving

In het benauwde Den Haag wordt de gescheiden moeder, Aletta, niet geaccepteerd in de betere kringen, ondanks haar rijkdom. Jopie merkt al op haar eerste schooldag dat zij net als andere kinderen met ‘verkeerde ouders’ – zoals ongehuwde koppels, dronken vaders of joodse gezinnen – buiten de boot valt. Deze sociale uitsluiting maakt haar kindertijd een eenzame strijd. Thuis wordt de frustratie van haar moeder op Jopie afgereageerd. Aletta kan haar dochter, die het levende bewijs is van haar schande, niet verdragen maar ook niet loslaten. Deze verstikkende dynamiek tussen moeder en dochter groeit gestaag, en Jopie leert haar moeder steeds meer te haten.

Een indringend kinderperspectief

Boer’s schrijfstijl in ‘Kruis of munt’ is indringend en vol emotie, maar tegelijkertijd onsentimenteel. De auteur weet de complexe gevoelens van een ongelukkig kind meesterlijk vast te leggen, waardoor de lezer diep in het innerlijke leven van Jopie kan duiken. Haar eenzaamheid en het verlangen naar liefde en acceptatie komen op indrukwekkende wijze naar voren, wat de roman tijdloos en hartverscheurend maakt.

Een vergeten meesterwerk

Jo Boer was een onconventionele en succesvolle romanschrijfster en schilderes met een avontuurlijk leven. Haar werk, en met name ‘Kruis of munt’, is vaak vergeten, maar wordt door critici als een meesterwerk beschouwd. Sylvia Witteman beschrijft het boek als een beklemmende weergave van een ongelukkig kind, terwijl Kees van Kooten en F. Bordewijk het werk loven om zijn krachtige vertelstijl die zowel boeit als beklemt. Het verhaal van Jopie is niet alleen een persoonlijke, maar ook een universele zoektocht naar verbinding en begrip in een wereld die vaak hard en onverschillig is.

Ga mee op de reis van Jopie Landman en ontdek de pijn en schoonheid van haar onvervulde jeugd in deze beklijvende roman.