Hoe de wereld veranderde rond het jaar 750

Het jaar 751 wordt vaak beschouwd als de ‘Geboorte van Europa’. In dat jaar vond in het Frankische Rijk een paleiscoup plaats waarbij een nieuwe dynastie de koningsmacht overnam. Vooral onder Karel de Grote transformeerde het Frankische Rijk steeds meer tot een christenrijk. Opvallend is dat deze wending in West-Europa in tijd samenviel met vergelijkbare politiek-religieuze machtswisselingen in Noord-Afrika en Azië. Met de kentering in de relatie tussen overheid en wereldreligie voltrok zich in Afro-Eurazië tevens een wending in de schrift- en kenniscultuur. Ook de Karolingische Renaissance in het Frankische Rijk viel dus binnen een mondiaal patroon. Naast deze twee wendingen vond in de wereldhandel een structurele verandering plaats. Alles bij elkaar genomen kunnen de jaren omstreeks 750 worden beschouwd als een scharniermoment in de wereldgeschiedenis.

Rond het jaar 750 voltrokken zich in grote delen van de wereld drie ingrijpende veranderingen. Overal vonden machtswisselingen plaats die de relatie tussen overheid en religie veranderde. De nieuwe machthebbers stapten over van een natuurreligie naar een wereldreligie of verbonden zich er sterker mee. Dit leidde tot een versnelde verspreiding van de schrift- en kenniscultuur. De langeafstandhandel over de Indische Oceaan werd belangrijker dan die over de Zijderoutes in Centraal-Azi¿. Hiermee veranderde het ruimtelijke patroon van de interculturele contacten. Herman Kaptein vertelt hoe deze veranderingen in gang zijn gezet en concludeert dat ze een nieuwe fase inluidden in de wereldgeschiedenis.