Het civilisatieproces

Bij het verschijnen, in 1939. werd Uber den Prozess der Zivilisation nauwelijks opgemerkt. Merkwaardig genoeg was de belangstelling in Nederland nog het grootst, mede door toedoen van Menno ter Braak. Pas zo'n dertig jaar later, na de heruitgave in 1969. is men het grote belang van Elias' meesterlijke studie over de vormen van gedrag die typerend worden geacht voor de mensen van de Westerse beschaving, gaan inzien. Inmiddels verschenen Engelse en Franse vertalingen.In Het civilisatieproces toont Elias aan hoe gedragsstandaarden, vooral die van de maatschappelijke bovenlaag, ruwweg vanaf het einde van de Middeleeuwen tot aan het begin van de 19e eeuw. in een bepaalde richting veranderen. Zijn bewijsmateriaal bestaat uit reeksen voorbeelden van gevarieerde, maar voornamelijk heel elementaire handelingen als eten, slapen en drinken. Op grond van historisch materiaal, bijv. etiquette-boeken, kon Elias aantonen dat gedurende die eeuwen de veranderingen in de maatschappelijke opvattingen die het menselijk gedrag reguleren, in de richting gaan van wat we gewoonlijk 'beschaving' noemen.Het grote belang van Elias’ werk ligt in de wijze waarop hij geschiedenis, psychologie en sociologie integreert. Elias legt verbanden tussen de historische ontwikkelingen in de structuur van menselijke samenlevingen en die in de persoonlijkheidsstructuur van mensen die van deze samenleving deel uitmaken.