Het Boeck der Natuere

In deze baanbrekende studie van Eric Jorink staat de bijzondere relatie tussen natuuronderzoek en religie in de zeventiende-eeuwse Republiek centraal. De Gouden Eeuw was niet alleen een periode van economische en artistieke bloei, maar ook een tijd waarin de wetenschap een belangrijke rol speelde. Jorink toont aan dat het natuuronderzoek in die tijd sterk werd aangedreven door de overtuiging dat de schepping gezien moest worden als een tweede boek van God.

De natuur was voor veel denkers in de zeventiende eeuw geen neutraal terrein, maar een rijk en complex systeem van verwijzingen naar de Bijbel en de schepper. Filosofen, predikanten en leken beschouwden de wonderen der natuur als een manier om God te eren. Jacob Cats verwoordde het mooi: "Godt heeft twee grote boeken. Daer veel te vinden is voor die maer willen soecken. Het eerst is ’t Heylig woord, het tweede Godes werken." Dit geeft de intrinsieke motivatie aan van de wetenschappers, die niet alleen zochten naar kennis, maar dit deden als een eerbetoon aan de Heer.

In het boek worden vele figuren en uitleggers van het 'boek der natuur' besproken. Professoren worstelden met de diepere betekenis van hemeltekens, onderzoekers bestudeerden en tekenden insecten, en diverse leken verzamelden naturalia en ‘rariteyten’. Dit resulteerde in een fascinerend netwerk van wetenschappelijke exploratie dat niet alleen kennis voor kennis' sake nastreefde, maar dit ook verbond met breeddenkende disciplines zoals bijbelexegese, taalkunde, ontdekkingsreizen en schilderkunst.

De uitvoering van dit rijk geïllustreerde boek is zorgvuldiger dan ooit, en het biedt een visueel aantrekkelijke manier om de inhoud en de diepere boodschappen van deze periode te verkennen. Eric Jorink, verbonden aan het Huygens Instituut, heeft zijn proefschrift bewerkt voor deze publicatie en werd hiervoor onderscheiden met een prijs van de Stichting Praemium Erasmianum. Zijn diepgaande en doordachte analyse biedt lezers zowel een intellectuele uitdaging als een nieuwe kijk op de rol van natuuronderzoek in de context van de zeventiende-eeuwse religieuze en culturele ontwikkelingen.

Dit boek is een must-read voor iedereen die geïnteresseerd is in de samensmelting van wetenschap en religie tijdens de Gouden Eeuw en biedt waardevolle inzichten in de geest van die tijd. Het nodigt lezers uit om de natuur niet alleen als een onderzoeksdomein te bezien, maar als een manifestatie van het goddelijke.