Geldzucht en godsvrucht

Reinerus Neuhusius (1608-1679) was een vooraanstaande figuur in de Nederlandse onderwijswereld van de 17e eeuw. Zijn academische carrière begon in Franeker, waarna hij het rectorschap op zich nam van de Latijnse school in Harlingen. In 1638 verhuisde hij naar Alkmaar, waar hij zijn school naar grote bloei leidde. De eraan verbonden kostschool trok leerlingen uit heel Nederland, met name zonen van Friese adellijke families. Neuhusius beschikte over een uitgebreid netwerk in zowel Friesland als Holland, wat hem in staat stelde om zijn invloed aanzienlijk uit te breiden.

Neuhusius stelde zelf een verzameling van achthonderd brieven samen, waarvan 121 afkomstig waren van andere correspondenten, allemaal schriftelijk vastgelegd in het Latijn. Deze indrukwekkende collectie vormt de basis van de huidige bloemlezing, waarin 28 zorgvuldig geselecteerde brieven zijn opgenomen. De brieven zijn ingedeeld in verschillende categorieën, waaronder landelijke coryfeeën, hoogleraren van de Franeker universiteit, Friese notabelen, en leden van de Friese adel. Neuhusius had deze correspondenten door hem zelf aangeduid als zijn 'nomenclatura'.

Bij diverse brieven werden ook poëtische bijlagen gevoegd, zoals gelegenheidsgedichten ter gelegenheid van de publicatie van nieuwe boeken en rouwverzen. Een aantal van deze gedichten is opgenomen, zowel in de originele Latijnse versie als in vertaling, wat een extra dimensie toevoegt aan de correspondentie.

De bloemlezing wordt voorafgegaan door een uitvoerige biografische inleiding, waarin Neuhusius’ leven en carrière in detail worden besproken. Verder bevat het boek een studie over zijn aanpak als correspondent en een alfabetische lijst van al zijn correspondenten. Ook is er een bibliografie opgenomen, zowel van Neuhusius’ eigen werk als van literatuur over hem. Tot slot wordt zijn bibliotheek belicht, waarvoor de auctiecatalogus bewaard is gebleven, wat meer inzicht geeft in zijn intellectuele wereld.

Dit boek, uitgegeven door Afuk, Stichting, bestaat uit 196 pagina's en is beschikbaar in paperback. De auteurs, Sybren Sybrandy, classicus en lid van de Fryske Akademy, en Piter van Tuinen, oud-rector van het Christelijk Gymnasium te Utrecht, brengen samen een diepgaand en waardevol inzicht in het leven en werk van Reinerus Neuhusius.