Fokel

Fokel Alvema is een intrigerende roman die zich afspeelt in het Amsterdamse milieu aan het eind van de 19de eeuw. De hoofdrol is weggelegd voor de Friese freule Fokel, een femme fatale die, geïnspireerd door de literatuur van Huysmans, chaos en drama zaait langs de grachten van de hoofdstad. Deze karakterisering plaatst Fokel in de traditie van andere literaire figuren zoals Léonie uit 'De stille kracht' (1900).

Bij de verschijning in 1898 werd Fokel vrijwel unaniem bekritiseerd door de literatuurcritici van die tijd. De kritiek richtte zich op de immorele inhoud van het boek en de overeenkomsten met het werk van Louis Couperus, hetgeen in die periode geen aanbeveling was. Ondanks deze aanvankelijke negatieve ontvangst, mag Fokel aanzienlijke betekenis hebben als een van de weinige Nederlandse decadentistische romans.

Historisch gezien was M.G.L. van Loghem een gerespecteerd figuur in de literaire kringen van zijn tijd. Zijn lange, sentimentele gedichten, gepubliceerd onder het pseudoniem Fiore della Neve, genoten enige populariteit, maar werden eveneens bespot door de Tachtigers, de vernieuwers van de literatuur. Van Loghems proza, dat veelal interessanter werd bevonden dan zijn poëzie, is door het negatieve oordeel van de Tachtigers in de vergetelheid geraakt, waardoor Fokel moeilijk te vinden is in antiquarische boekwinkels.

De roman wordt in moderne tijden ter hand genomen door lezers die op zoek zijn naar een afwijkend perspectief; een literair werk dat verder gaat dan het grauwe realisme en de focus op arbeidersleed die destijds gangbaar waren. Critici hebben opgemerkt dat Fokel, zoals een specifieke criticus het formuleerde, 'een boek is waaraan een mens met gezonde denkbeelden niets heeft,' een uitspraak die de intrinsieke waarde van de kunst in vraag stelt.

Fokel vormt het eerste deel in de serie 'Rondom Couperus', die teksten uit de late 19de eeuw onderzoekt die door Couperus werden bewonderd, beïnvloed of een verwantschap vertonen met zijn werk. Deze serie wordt gepresenteerd door Sander Bink, een expert op het gebied van de fin-de-siècle literatuur, en biedt een unieke toegang tot de literaire schatten uit deze periode. Fokel is dus niet enkel een roman, maar ook een venster naar een fascinerende tijd in de Nederlandse literatuurgeschiedenis.