"Dit kint hiet Willem"

Het Heilige Geesthuis in Leiden: Een Historisch Overzicht

In het boek "Dit kint hiet Willem" neemt historicus Kees van der Wiel de lezer mee op een fascinerende reis door zeven eeuwen van zorg voor kinderen in het Heilige Geesthuis. Dit tehuis, dat eind vijftiende eeuw werd opgericht, begon als een opvanghuis voor vondelingen, maar breidde zijn functie uit naar het bieden van onderdak aan arme weeskinderen en zwerfkinderen, in de volksmond ook wel bekend als 'houkinderen'.

De Opvang van Vondelingen en Weeskinderen

De treurige boodschap "Dit kint hiet Willem" stond op het briefje dat aan de luier van een vondeling was vastgespeld, die destijds werd binnengebracht in het Heilige Geesthuis. Gedurende de Gouden Eeuw fungeerde het grote gebouw aan de Hooglandse Kerkgracht als een veilige haven voor honderden immigrantenkinderen. Deze kinderen kwamen samen met hun ouders, vaak wevers uit heel Europa, naar Leiden in de hoop op een beter leven.

Problemen en Kwesties van de Achttiende Eeuw

De achttiende-eeuwse regenten van het Weeshuis stonden voor talloze uitdagingen. Weeskinderen ontsnapten vaak, raakten ongewenst zwanger, maakten gebruik van alcohol en vertoonden opstandigheid. Niet alle kinderen gedroegen zich zoals de 'Brave Hendrikjes' die de regenten voor ogen hadden. Sommige wezen werden zelfs gedwongen om deel te nemen aan de Napoleontische oorlogen of werden naar de kolonie in het Drentse Veenhuizen gestuurd. Deze problematiek leidde in de tweede helft van de negentiende eeuw tot felle kritiek op het strenge regiem van het tehuis.

Een Verandering in de Zorg

De uitgave van de kritische roman "Arme Marie", geschreven door een gewezen godsdienstleraar uit het tehuis, vormde een kantelpunt in de discussie over de behandeling van weeskinderen. In de jaren vijftig van de twintigste eeuw, toen weeskinderen geen behoefte meer hadden aan een Weeshuis, besloot het Heilige Geesthuis zich te heroriënteren. Het ging zich richten op de ondersteuning van jeugd met opvoedingsproblemen.

Een Rijk Archief

Het rijke archief van het Heilige Geesthuis bood Kees van der Wiel de mogelijkheid om een diepgaand en menselijk beeld te schetsen van de ervaringen van zowel de bewoners als de bestuurders. Dit prachtig geïllustreerde boek laat zien hoe het Heilige Geesthuis gedurende zeven eeuwen zorgde voor kinderen zoals Willem en daarmee een belangrijke rol speelde in de geschiedenis van de kinderzorg in Nederland.

Kees van der Wiel publiceerde dit werk op 1 juni 2010 bij Primavera Pers en biedt een belangwekkende kijk op een deel van onze geschiedenis dat vaak vergeten wordt.