De ware dichter

De ware dichterDe vaderlandse poëzie uit de eerste decennia van de negentiende eeuw is een merkwaardig fenomeen. De tijdgenoten van dichters als Willem Bilderdijk, Jan Frederik Helmers, Cornelis Loots en.Hendrik Tollens waren ervan overtuigd dat de poëzie van deze 'verzetspoëten' een nieuwe bloeiperiode markeerde die de vergelijking met de roemrijke eeuw van Vondel en Hooft glansrijk kon doorstaan. Tegenwoordig is de bewondering omgeslagen in het tegendeel: literatuurbeschouwers spreken nu over bombast en retoriek van het slechtste soort. In deze studie wordt duidelijk gemaakt dat de opgaande waardering voor 'ware dichters' als Bilderdijk en Helmers samenviel met een aantal opmerkelijke veranderingen in de opvattingen over de dichtkunst. Rondom 1800 raakten vaderlandse critici ervan overtuigd dat poëzie de vrucht behoorde te zijn van een emotionele betrokkenheid van de dichter bij zijn onderwerp. Een groot aantal literatuurbeschouwers moest weinig hebben van de volgens ben vooral in Duitsland gangbare 'metafysische haarkloverij op het gebied van de esthetica. In hun ogen was het voldoende wanneer een dichter in zijn werk blijk gaf van oprechte, ongeveinsde gevoelen. Andere scribenten deinsden echter niet terug voor een diepgravender benadering van de dichtkunst. Zo lieten auteurs als Van Alphen en Feith zich in de laatste decennia van de achttiende eeuw leiden door empiristische denkbeelden, terwijl Bilderdijk en Kinker ná 800 een idealistisch 'angehauchte' poëtica ontwikkelden. De literatuurbenadering van de twee laatste auteurs past in de context van de Europese romantische beweging.