De toekomst voltooid

Publius Vergilius Maro (70-19 v.Chr.) behoort tot de grootste schrijvers van de westerse literatuur. Met zijn meesterwerken, waaronder de Herderszangen, Boerenbedrijf en de Aeneis, staat hij in een rijtje met grootheden zoals Homerus en Dante. Kort voor zijn dood vroeg Vergilius zijn vrienden Varius en Tucca om zijn onvoltooide Aeneis te verbranden. Dit verzoek werd echter niet ingewilligd; het epos werd na zijn dood op verzoek van keizer Augustus gepubliceerd en heeft sindsdien zijn plaats verdiend in de canon van de wereldliteratuur.

In 2025 zal de Aeneis opnieuw het onderwerp zijn van het Centraal Examen Latijn, wat de blijvende relevantie van Vergilius' werk onderstreept. Vergilius leefde in een tijd van politieke en sociale chaos, na de moord op Julius Caesar in 44 v.Chr., en getuigde van de overgang van de Romeinse Republiek naar het Principaat onder keizer Octavianus Augustus. De Aeneis, die de avonturen van de Trojaan Aeneas in de 11e eeuw v.Chr. volgt, biedt een vooruitblik op de toekomst van het Principaat van Augustus, een toekomst die voor zowel Vergilius als zijn lezers al voltooid was.

Deze bundel biedt diepgaande historische, archeologische en literaire analyses van een aantal sleutelpassages uit Vergilius' gedichten. Bijvoorbeeld, de giftige damp uit Lacus Avernus blijkt een realiteit te zijn geweest, en Vergilius had kennis van de beroemde fresco’s van Polygnotus in Delphi. Daarnaast is de Wandeling van Aeneas in het nog niet bestaande Rome een eerbetoon aan de bouwactiviteiten van Augustus.

Er is ook veel aandacht voor de intertekstuele verwijzingen naar andere schrijvers, zoals Homerus, Hesiodus, Catullus en Lucretius. Het herkennen van de 'imitatio' van deze bewonderde voorgangers helpt ons om de diepte van Vergilius' teksten beter te doorgronden.

Na meer dan 2000 jaar behouden Vergilius' gedichten nog steeds hun allure en relevantie. Om de toegankelijkheid te vergroten, zijn in deze bundel naast de oorspronkelijke Latijnse teksten ook vertalingen opgenomen.

Dr. Hans Smolenaars (1943) was hoofddocent Klassiek Latijn aan de Universiteit van Amsterdam en zijn belangrijkste werk is Statius Thebaid VII (1994). Hij publiceerde daarnaast over Ovidius, Lucanus en de tragedies van Seneca. Deze uitgave, verschenen op 04/12/2023 bij Uitgeverij Verloren, telt 490 pagina's en is uitgevoerd als hardcover.