De nieuwe medezeggenschap in het onderwijs

De nieuwe medezeggenschap in het onderwijs biedt medezeggenschapsraden praktische handvatten om hun rol te optimaliseren en seriueus genomen te worden door schooldirecties en besturen. Sinds de Wet medezeggenschap op scholen in 2007 van kracht is, zijn er zorgen over de naleving van deze wet door schoolleiders en bestuurders, vooral als het gaat om het verstrekken van noodzakelijke informatie. Bovendien ervaren veel directies dat de toegevoegde waarde van de medezeggenschapsraad vaak beperkt is, omdat zij geen inhoudelijk tegenspel ervaren.

Rol van de Onderwijsinspectie

De taak van de onderwijsinspectie, zoals vastgelegd in de Wet op het onderwijstoezicht (WOT) sinds 2014, is om het functioneren van de medezeggenschap te onderzoeken. Dit gebeurt wanneer er signalen zijn dat de ‘checks and balances’ binnen de organisatie niet goed functioneren, wat kan leiden tot risico's voor de onderwijskwaliteit. Kernvragen die de onderwijsinspectie stelt over medezeggenschap op bestuurs- en schoolniveau zijn:

• Wordt er daadwerkelijk tegenspraak georganiseerd?
• Gebruikt de medezeggenschap zijn bevoegdheden ten aanzien van advies en instemming?
• Wordt de medezeggenschap aantoonbaar serieus genomen?
• Draagt de medezeggenschapsraad een lid van de raad van toezicht voor?
• Vergaderen intern toezicht en medezeggenschap minimaal eens per jaar zonder het bestuur?
• Verantwoorden bestuur, intern toezicht en de (gemeenschappelijke) medezeggenschapsraad zich jaarlijks via een jaarverslag?

De Medewerkingsraad van de Toekomst

In deze uitgave deelt Dr. Frederik Smit, als senior onderzoeker verbonden aan het ITS, Radboud Universiteit Nijmegen, zijn inzichten over de toekomst van de medezeggenschapsraad. Hij pleit voor een verschuiving van de rol van de medezeggenschapsraad van controleur naar een sparringpartner van het bestuur. In plaats van op te treden als een controlemechanisme of een bron van frustratie, zoals geïllustreerd door Eric van 't Zelfde, directeur van de Hugo de Grootschool in Rotterdam, moet de medezeggenschapsraad actief bijdragen aan het debat en het beleid binnen de school.

Met belangrijke praktische handvatten in deze uitgave kunnen medezeggenschapsraden hun rol versterken, zodat zij beter in staat zijn om de vinger op de zere plek te leggen en bij te dragen aan de onderwijskwaliteit. Dit leidt niet alleen tot beter onderwijs, maar ook tot een positievere samenwerking tussen medezeggenschap, bestuur en toezicht.