Buitenbeentjes

In "Buitenbeentjes" worden tien zeer persoonlijke verhalen gepresenteerd, die de belevenissen van jongvolwassenen tijdens de Bersiap-periode (1945-1949) in voormalig Nederlands-Indië in kaart brengen. De verhalen worden verteld vanuit diverse perspectieven, waaronder die van mensen geboren in de archipel of in het moederland, jonge militairen en kinderen van planters, dominees, marinemannen of KNIL-militairen. Deze verscheidenheid aan stemmen onthult een onontkoombare geschiedenis die de lezer meeneemt door de gebeurtenissen vóór, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.

Deze verhalen zijn als puzzelstukjes die samen de complexiteit van de geschiedenis onthullen en de consequenties voor de betrokken gemeenschappen aan beide kanten van de oceaan zichtbaar maken. De impact is voelbaar, van uiteengereten familiebanden tot de ervaringen van Nederlanders die, na jarenlang geworteld te zijn geweest in Indonesië, in de nieuwe republiek niet meer welkom waren. De Nederlandse staat verwelkomde de ontheemden niet met open armen, maar zocht argumenten om aan te tonen dat de Indische Nederlanders, de Indo's, te oosters waren om in een westers land te kunnen integreren.

Bij terugkeer naar Nederland konden veel van deze mensen hun verhalen niet delen. In familiekringen was het soms mogelijk, maar al snel kwam de beschuldigende vinger tevoorschijn, waarmee de gevoelens van schuld en schaamte rondom de koloniale geschiedenis werden aangewakkerd. Een treffend voorbeeld hiervan is de opmerking die de zoon van een marineman te horen kreeg: "Wat deden jullie daar ook, stelletje kolonialen?" Ondanks de vele traumas en de pijn die de verhalen met zich meebrengen, ontdekken de vertellers ook hun humor als een krachtig middel.

De kinderen van toen durven nu zonder gêne te spreken over de ervaringen van hun ouders, waardoor de verhalen op een aangrijpende manier behouden blijven voor de volgende generaties. De combinatie van lach en traan maakt deze herinneringen rijker en menselijker.

Janny de Heer, geboren in 1955, is de auteur van dit werk en heeft eerder verschillende boeken geschreven die vaak zijn geworteld in het koloniaal verleden. Haar roman "De Barones" (2016) en andere publicaties getuigen van haar interesse in de intersectionele thema's die voortvloeien uit de Nederlandse koloniale geschiedenis. Met "Buitenbeentjes" levert ze opnieuw een waardevolle bijdrage aan het begrip van deze complexe geschiedenis en de persoonlijke verhalen van de betrokkenen. Deze uitgave is verschenen bij Uitgeverij In de Knipscheer op 31 maart 2017.